Hljóðlát ljóð til jarðar

Hjaltlandsljóð í þýðingu Aðalsteins Ásbergs Sigurðssonar er tvímála safn ljóða eftir helstu samtímaskáld Hjaltlandseyja. Aðalsteinn hefur valið ljóð ellefu skálda til þýðingar og eru þau eins misjöfn og þau eru mörg. Meirihluti skáldanna yrkir á hjaltlensku, sem er í raun skosk mállýska og á rætur að rekja til norræns tungumáls sem er nú útdautt. Í eftirmála gerir Aðalsteinn grein fyrir hjaltlenskum bókmenntum og áhuga sínum á þessu tungumáli eða mállýsku. Hann er ekki einn um þennan áhuga, því tungumálið er einmitt viðfangsefni meirihluta skáldanna, þar sem tilfinning fyrir sérstöðu þess er rík, og samstaða um varðveislu þess er áberandi.

Í gegnum tungumálið tengjast skáldin landinu, það er þeim innblástur: „Næðingurinn frá Hvarfhæð / kemur út á mér tárum og hristir/ hljóðlát ljóð til jarðar“ (151), „stattu í skjóli við steindranga / horfðu á stjörnurnar / og teldu þér trú um að það sé 21sta öldin“ (51). Náttúran og sjórinn gegna veigamiklu hlutverki hjá skáldunum, tveir þættir sem eru  augljóslega mjög afgerandi partur af sjálfsmyndarsköpun Hjaltlendingsins.

Þau skáld sem yrkja á hjaltlensku eru mjög meðvituð um hættuna á því að tungumálið verði með öllu útdautt og oft fylgir þeim ljóðum tilfinning fyrir einhvers konar upprunaleit, eins og í ljóðinu „Viðurkenning“: „Ég rakst á hann langa langa / langa langa langa langafa minn / … / Það hljómaði eins og hollenska fannst mér / eða færeyska – ég skildi ekki orð / en seildist í minni mitt / … / Hann þekkti mig vel“ (103). Annað ljóð, „Einangrunarstefna: Síðasti málsvari norrænu í sókninni“ fjallar um hina upprunalegu norrænu og hvernig hún er eingöngu varðveitt í heitum á blómum og fuglum: „Ekkert nema fuglarnir og blómin / hét nú sínum réttu nöfnum“ (107).

Aðalsteinn velur þó ekki bara ljóð sem bera ást skáldanna á tungumálinu og náttúrunni vitni, mörg ljóðin eru hrein og bein nútímaljóð, vangaveltur um hversdaginn og leikur að myndmáli:

 

Still, Caalm

… 

still

wi a free haert       

dream du 

caalm

laek mareel watter           

(152)

 Hljóður, stilltur (brot)

hljóður

með hjartað frjálst

dreymi þig

stilltur

eins og merlandi vatn

(153)

        

Þetta er ljóðasafn sem á fullt erindi við Íslendinga, enda eiga Hjaltlendingar afskaplega margt sameiginlegt með okkur. Í gegnum ást sína á tungumálinu, sjónum, landinu og upprunanum snerta ljóðskáldin við Íslendingnum og skapa samkennd milli okkar og þessa fjarlæga frændgarðs.

;
©Ástríki ehf. Álfhólsvegur 43, 200 Kópavogur
Sími: 692 6012.