Error loading MacroEngine script (file: OpenGraphMetadata.cshtml) Spássían.is - Af lottómiðum og SÁÁ-álfum

Af lottómiðum og SÁÁ-álfum

Á kápu þessarar nýjustu bókar Guðbergs Bergssonar er kort af Íslandi og yfir því sveima svartar uglur í veiðihug, sem vekur strax grun um að eitthvað sé ekki alveg eins og best verður á kosið á þessari afskekktu eyju. Á baksíðunni er skáldsögunni ennfremur lýst sem „harmrænni dæmisögu um Íslendinga samtímans“ – og vissulega er hún harmræn að því leyti að hún endar illa og sögupersónurnar standa jafn illa eða verr að vígi þá og í upphafi bókar. Sem dæmisaga er hún einnig harmræn þar sem hún sýnir fyrst og fremst neikvæða eiginleika íslensks þjóðfélags og þegna þess.

 

Hin eilífa þrá segir frá fólki í íslensku úthverfi og þjóðfélagsmyndin sem dregin er upp er býsna breið, allt frá miðaldra verkafólki og spilltum presti til unglinga í gagnfræðaskóla og gamalmenna á elliheimili. Eins og vill verða í bókum Guðbergs eru persónurnar margar óaðlaðandi og ekkert er dregið undan þegar kemur að lýsingum á því sem flestir forðast að tala eða hugsa um; fólkið borar í nefið, á sér alls kyns mis viðkunnanlega kynóra og kemur illa fram hvert við annað. Ádeila bókarinnar beinist einna helst gegn fíkn fólks í auðfengið fé og rauði þráðurinn sem gengur í gegnum alla bókina er lottómiði. Aðalpersónan, einrænn og sérlundaður maður sem kallaður er Feiti, er altekinn af lottói og tölum, lottóstúlka með hvíta hanska æsir hann kynferðislega og draumsýn hans er að vinna stóra vinninginn og eignast „lottóheimili“, fallegt með mörgum og skærum litum. Að lokum er það þó lottómiðinn sem veldur hinum harmræna endi þar sem saklaus maður fellur í valinn sökum peningagræðgi annarra.

 

Sjálfsblekking og lygi einkenna líf flestra sögupersónanna. Sannleikur er almennt illa séður meðal þeirra, því hann afhjúpar það sem á að vera falið, svo sem framhjáhald og almenna tvöfeldni. Sannleikurinn er til dæmis ekki hagstæður fyrir Íslendinginn sem kemur sér hjá því að kaupa SÁÁ-álfinn með því að segjast þegar hafa keypt hann; þessi sannleikur er óþægilegur fyrir alla aðila og því er best að láta satt kyrrt liggja. Sögumaðurinn talar ennfremur til lesenda og vekur athygli þeirra á því að þeir eru sjálfir ekkert betri en persónurnar, enda haldnir hnýsniþörf á háu stigi. Lygin sem bókin fjallar um endurspeglast einnig í innskotum sögumanns en hann útskýrir sviðsetningu og eigin frásagnaraðferð helst til nákvæmlega og oft fyrir lesendum og ábendingar hans eru stundum jafnvel ósannar og afvegaleiðandi. Þannig vekur sögumaðurinn athygli á því að enginn í þessari skáldsögu er undanskilinn ádeilunni – hvorki hann sjálfur, persónur né lesandinn.

 

Bloggpistlar Guðbergs Bergssonar hafa á undanförnum misserum vakið misjafna lukku, meðal annars fyrir að kalla femínisma „meyjarhaftavörn“ og tala um „stelpupussulæti“ í tengslum við nauðgunarkæru. Það ætti því að gleðja femíníska lesendur þessarar bókar að þær örfáu persónur sem sjá í gegnum eigin sjálfsblekkingu og annarra eru konur; filippeysk verkakona og táningsstelpa í hjólastól eru vonarglæturnar sem skína í lok bókar.

;
©Ástríki ehf. Álfhólsvegur 43, 200 Kópavogur
Sími: 692 6012.